Baskija je godinama poznata kao jedna od najposebnijih fudbalskih regija u Evropi. Athletic Bilbao, Real Sociedad, Eibar, Alavés i Osasuna razvili su prepoznatljiv fudbalski identitet, a posljednjih godina sve više pažnje privlači još jedan fenomen – veliki broj kvalitetnih trenera koji dolaze upravo iz baskijskog fudbalskog okruženja.
Od Premier lige do La Lige, od evropskih takmičenja do reprezentativnog fudbala, baskijski stručnjaci danas imaju važne uloge na klupama velikih klubova. Njihov rad karakterišu disciplina, taktička jasnoća, razvoj mladih igrača i snažan osjećaj za timsku organizaciju.
Arteta, Xabi Alonso i Emery kao najzvučnija imena
Među najpoznatijim baskijskim trenerima današnjice posebno se izdvajaju Mikel Arteta, Xabi Alonso i Unai Emery.
Mikel Arteta je kao trener Arsenala izrastao u jednog od najcjenjenijih stručnjaka u engleskoj Premier ligi. Nekadašnji veznjak, koji je trenersko iskustvo sticao i uz Pepa Guardiolu u Manchester Cityju, uspio je Arsenalu vratiti prepoznatljivost, energiju i borbu za najveće trofeje.
Xabi Alonso je drugi veliki primjer nove generacije baskijskih trenera. Nakon velike igračke karijere, u kojoj je nastupao za Real Sociedad, Liverpool, Real Madrid i Bayern München, brzo je pokazao da ima ogroman trenerski potencijal. Njegov stil igre temelji se na kontroli, inteligentnom pozicioniranju i modernom pristupu fudbalu.
Unai Emery je već godinama jedno od najprepoznatljivijih trenerskih imena u Evropi. Vodio je brojne klubove, a posebno se istakao uspjesima u evropskim takmičenjima. Dobio je nadimak „Gospodin Liga Evrope“, jer je uspio da se okiti sa čak pet trofeja ovog takmičenja!
Iraola, Valverde, de la Fuente i Lopetegui dio snažne trenerske generacije
Pored Artete, Alonsa i Emeryja, u vrhu evropskog fudbala nalaze se i Andoni Iraola, Ernesto Valverde i Julen Lopetegui.
Andoni Iraola je pažnju privukao radom u Rayo Vallecanu, a zatim i u Bournemouthu, gdje je nastavio graditi reputaciju trenera koji insistira na intenzitetu, hrabroj igri i jasnoj organizaciji tima.
Ernesto Valverde jedno je od najiskusnijih imena među baskijskim trenerima. Tokom karijere vodio je Athletic Bilbao, Barcelonu, Valenciju, Olympiacos i druge klubove. Poznat je po smirenosti, taktičkoj stabilnosti i sposobnosti da se prilagodi različitim ekipama.
Julen Lopetegui također ima bogato iskustvo, kako u klupskom, tako i u reprezentativnom fudbalu. Vodio je Španiju, Real Madrid, Sevillu, Wolverhampton i West Ham, a njegovo ime i dalje se veže za trenere koji dolaze iz snažne baskijske škole.
U ovu priču svakako se može uvrstiti i Luis de la Fuente, aktuelni selektor Španije. Iako je rođen u Haru, u pokrajini La Rioja, njegov fudbalski i trenerski razvoj snažno je vezan za baskijsko fudbalsko okruženje, posebno za Athletic Bilbao, u kojem je proveo važan dio igračke karijere.
De la Fuente je kao trener godinama radio u mlađim selekcijama Španije, gdje je gradio reputaciju stručnjaka koji zna razvijati igrače i stvarati stabilne timove. Njegov rad kulminirao je preuzimanjem seniorske reprezentacije Španije
Treneri iz sjene koji grade ozbiljne karijere
Baskijska trenerska scena ne završava se samo na najvećim imenima. Veliki broj stručnjaka iz ove regije godinama gradi ozbiljne karijere u španskom i evropskom fudbalu.
Imanol Alguacil je s Real Sociedadom pokazao koliko stabilan i dugoročan rad može donijeti rezultat. Njegov tim je prepoznatljiv po tehnički dotjeranoj igri, oslanjanju na domaće igrače i jasnom sistemu.
Jose Luis Mendilibar je godinama poznat kao trener čvrstog karaktera i jasnih principa. Radio je u brojnim španskim klubovima, a posebno se pamti njegov uspjeh sa Sevillom u evropskom takmičenju.
Tu su i Jagoba Arrasate, Aitor Karanka, Gaizka Garitano, Asier Garitano, Joseba Etxeberria, Eder Sarabia, Iñigo Pérez, Beñat San José i drugi treneri koji potvrđuju da Baskija ima izuzetno široku bazu stručnjaka.
Legende starije generacije
Baskija je i ranije davala velika trenerska imena. Javier Clemente je jedan od najpoznatijih primjera. Vodio je Athletic Bilbao, reprezentaciju Španije, ali i selekciju Srbije, te je ostavio dubok trag u evropskom fudbalu.
Javier Irureta, rođen u Irunu, najpoznatiji je po radu u Deportivu iz La Coruñe, s kojim je ostvario historijske rezultate. Iñaki Sáez, José Ángel Ziganda, Miguel Ángel Lotina, José María Amorrortu i Juanma Lillo također su dio bogate baskijske trenerske tradicije.
Posebno je zanimljiv Juanma Lillo, trener koji je imao veliki utjecaj na brojne fudbalske stručnjake i koji je radio i kao saradnik Pepa Guardiole. Njegovo ime često se spominje u kontekstu taktičkog razvoja modernog fudbala.
Šta povezuje baskijske trenere
Iako svaki od njih ima vlastiti stil, baskijske trenere često povezuje nekoliko zajedničkih osobina. Prije svega, tu su taktička disciplina, ozbiljan pristup radu, izražen osjećaj za kolektiv i spremnost da se igračima jasno objasni njihova uloga u sistemu.
Mnogi od njih dolaze iz sredina u kojima se mnogo pažnje posvećuje omladinskim školama i razvoju domaćih igrača. Zbog toga su navikli raditi s mladim fudbalerima, graditi sistem i oslanjati se na dugoročan proces, a ne samo na kratkoročne rezultate.
Mala regija s velikim fudbalskim utjecajem
Baskija nije velika po broju stanovnika, ali njen utjecaj na evropski fudbal je ogroman. Od igrača do trenera, ova regija decenijama proizvodi ljude koji ostavljaju dubok trag u najvažnijim ligama Evrope.
Danas, kada se na klupama velikih klubova nalaze Mikel Arteta, Xabi Alonso, Unai Emery, Andoni Iraola, Ernesto Valverde i brojni drugi, jasno je da se ne radi o slučajnosti. Baskijska trenerska škola postala je jedan od najzanimljivijih fenomena savremenog fudbala.
